https://iprj.guilan.ac.ir/ تحقیقات آفات گیاهی fa daily 1 Fri, 22 May 2026 00:00:00 +0330 Fri, 22 May 2026 00:00:00 +0330 https://iprj.guilan.ac.ir/article_9642.html سوسک زرد آرد (L.) Tenebrio molitor منبعی غنی از پروتئین برای خوراک دام، طیور وآبزیان می­ باشد. در این تحقیق تأثیر 10 جیره غذایی (شامل پسماند صنایع غذایی: ضایعات نان صنعتی، ماکارونی و بیسکوئیت و ضایعات کشتارگاه­ های صنعتی مرغ و ماهی) بر ویژگی ­های زیستی سوسک زرد آرد در شرایط آزمایشگاهی (دمای 2±25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 10±65 درصد و 24 ساعت تاریکی) مورد بررسی قرار گرفت. از مخلوط 85 درصد سبوس ‌گندم، پنج درصد مخمر ‌نان و 10 درصد هویج به‌عنوان جیره غذایی شاهد استفاده شد. نتایج نشان داد استفاده از ضایعات صنایع غذایی وکشتارگاهی اثرات معنی‌داری بر شاخص ­های زیستی سوسک زرد آرد دارد. جیره‌های دارای مقادیر بالای ضایعات بیسکوئیت و پودر ضایعات ماهی موجب تلفات کامل لاروها می ­شوند. در حالی‌که جایگزینی پسماند پودر ماهی در مقادیر کم (5%) باعث بهبود معنی­دار برخی از پراسنجه­ ها مانند وزن لارو سن آخر ( 0.011 ±0.132 گرم) و زمان نشوونمای لاروی (4/44±61.84روز) نسبت به سایر تیمارها می­ شود؛ ولی میزان تخمگذاری کل (15/43±57/8تخم) را نسبت به جیره غذایی استاندارد (14/70±92/20تخم) به‌طور معنی‌داری کاهش می­دهد. گنجاندن محدود منابع مشتق‌شده از پروتئین حیوانی در جیره غذایی سوسک زرد آرد ممکن است برخی از ویژگی‌های رشدی این حشره را بهبود بخشد، اما افزودن بیش از حد برخی ضایعات کشتارگاهی و صنایع غذایی بیان‌شده می ­تواند تأثیر منفی بر زنده‌مانی و عملکرد تولیدمثلی آن داشته باشد. https://iprj.guilan.ac.ir/article_9656.html طی سال ­های 1404- 1402 فون کنه­ های خانواده Ascidae استان گیلان بررسی و نمونه­ های جدیدی از مناطق مختلف استان جمع ­آوری و شناسایی شدند. در مجموع ده گونه از کنه‌های این خانواده از استان گیلان، شمال ایران شناسایی شد. گونه ­های جمع‌آوری‌شده شامل Arctoseius cetratus (Sellnick) ، Iphidozercon caspius Hajizadeh, Mortazavi & Nazari، Zerconopsis michaeli Evans & Hyatt و Zerconopsis remiger (Kramer) از زیر خانواده Arctoseiinae و Antennoseius (Antennoseius) bacatus Athias-Henriot، Asca aphidioides (Linnaeus) ، Asca bicornis (Canestrini & Fanzago)، Gamasellodes bicolor (Berlese) ، Protogamasellus massula (Athias-Henriot )   و Protogamasellus mica (Athias-Henriot) از زیر خانواده Ascinae هستند. در بررسی حاضر، جنس نر گونه Iphidozercon caspius که پیش از این بر اساس جنس ماده توصیف شده بود، از استان گیلان جمع‌آوری و برای اولین بار توصیف شده است. اطلاعات جمع‌آوری و صفات افتراقی گونه ­های جمع‌آوری‌شده از استان گیلان ارائه می‌شود. بر اساس آخرین تغییرات در رده­ بندی کنه­ های خانواده Ascidae کلید شناسایی برای زیر خانواده ­ها، جنس­ ها و گونه ­های گزارش‌شده این خانواده از ایران تهیه شده است. https://iprj.guilan.ac.ir/article_9658.html کنه تارتن دو لکه­ ای Tetranychus urticae Koch، به بیش از 150 گونه گیاهی خسارت اقتصادی وارد می ­کند. با توجه به اثرات نامطلوب استفاده از کنه کش­ ها و ایجاد مقاومت در کنه ­های گیاهی، روش ­های کنترل سازگار با محیط زیست مانند پرتودهی، که یکی از روش ­های سازگار با محیط زیست می ­باشد مورد توجه قرار گرفته است. در پژوهش حاضر، اثر اشعه UV-C روی پراسنجه ­های جمعیتی کنه تارتن دو لکه ­ای در شرایط آزمایشگاهی [دمای °C 25±3، رطوبت نسبی 5±65 درصد و دوره نوری 16:8 ساعت (تاریکی: روشنایی)] در زمان­ های صفر، 4، 8، 12 و 16 دقیقه روی تخم­ های هم­سن این آفت مورد بررسی قرار گرفت. افزایش مدت زمان پرتودهی، موجب کاهش طول عمر کنه بالغ ماده از 22/25 به 19/38روز شد. میزان باروری از 39 به 17/31تخم و طول دوره تخمگذاری از 14/35به 8/72 روز کاهش یافت. نرخ ذاتی افزایش جمعیت در شاهد و 16 دقیقه پرتودهی با یک کاهش معنی‌داری به‌ترتیب 005/0±0/201 و 010/0±0/098 در روز بود. کم­ترین و بیش­ترین مقدار نرخ خالص تولید­مثل (R0) به‌ترتیب در زمان­ 16 دقیقه پرتو­دهی و شاهد، 5/62 و 26/81 تخم به ازای هر ماده بود. بنابراین، رشد جمعیت با افزایش مدت زمان پرتودهی نسبت به شاهد کاهش یافت. نتایج به­ دست‌آمده نشان­ دهنده اثرات منفی پرتو­دهی اشعه فرا­بنفش روی پراسنجه ­های رشدی و رشد جمعیتی کنه تارتن می ­باشد.  https://iprj.guilan.ac.ir/article_9690.html حشره‌کش‌های شیمیایی برای کنترل سفیدبالک گلخانه، Trialeurodes vaporariorum به طور گسترده استفاده می‌شوندکه ممکن است اثرات زیرکشنده‌ای بر زنبور پارازیتوئید غالب آن، Encarsia formosa ، داشته باشند. در این مطالعه، اثرات زیرکشنده (LC25) حشره‌کش ­های آلفاسایپرمترین و تلفیق امامکتین بنزوات با استامی‌پراید بر فراسنجه‌های جمعیتی و تولیدمثلی E. formosa بررسی شد. بررسی‌های زیرکشندگی با روش فروبردن برگ‌های گوجه‌فرنگی حاوی پوره‌های سن سوم پارازیت‌شده سفیدبالک گلخانه (مصادف با مرحله شفیرگی زنبور) درون غلظت‌های زیرکشنده حشره­ کش ­ها انجام شد. داده‌های جدول زندگی بر اساس جدول زندگی دو جنسی سن- مرحله  نشوونمایی تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بیشترین و کمترین طول عمر حشرات کامل ماده، طول دوره تخم‌ریزی و باروری به‌ترتیب مربوط به تیمارهای شاهد (0/19 ±5/16 روز، 0/27±4/63 روز و 1/34±17/95تخم) و آلفاسایپرمترین بود (0/19 ±2/25 روز، 0/13±1/29 روز و 0/27±2/00 تخم). همچنین حشرات کامل ماده­ مربوط به نسل اول (F1) زنبور پارازیتوئیدکه تحت تاثیر غلظت زیرکشنده آلفاسایپرمترین فرار گرفته بودند، با تاخیر وارد مراحل دوره پیش از تخم‌ریزی و کل دوره پیش از تخم‌ریزی بیشتری نسبت به تیمار امامکتین بنزوات+ استامی‌پراید شدند. نتایج به‌دست‌آمده از فراسنجه‌های رشد جمعیت (R₀، r و λ)  نشان داد که کمترین میزان فراسنجه­های مذکور مربوط به حشره‌کش آلفاسایپرمترین (به‌ترتیب 0/24±1/31 نتاج/ماده/روز، 0101/0 ±0/0147 بر روز و 0/01 ±1/01 بر روز) بود. در مجموع نتایج این تحقیق نشان داد آلفاسایپرمترین اثرات زیرکشنده شدیدتری بر E. formosa نسبت به امامکتین+ بنزوات داشت که استفاده از آن در برنامه‌های مدیریت تلفیقی سفیدبالک گلخانه نیازمند احتیاط بیشتری است. https://iprj.guilan.ac.ir/article_9599.html در مرداد ماه 1404 خسارت یک گونه سن روی تمشک سیاه تجاری بدون خار در شهرستان رشت، استان گیلان مشاهده شد. این گونه به سن­ های خانواده Coreidae (Hemiptera: Heteroptera) تعلق داشته و پس از بررسی و مقایسه با نمونه ­های موجود در کلکسیون حشرات موزه تاریخ طبیعی دانشگاه گیلان به نام Coreus marginatus marginatus (Linnaeus, 1758) شناسایی شد. این حشره به صورت دسته­ جمعی از میوه ­های تمشک سیاه رسیده تغذیه کرده به نحوی که میوه ها حالتی لهیده یافته و در نهایت سبب خشکیدگی آن می­ شوند. این اولین گزارش از خسارت ناشی از سن ذکر شده در تمشک سیاه بدون خار در ایران می­ باشد.  https://iprj.guilan.ac.ir/article_9641.html به دلیل چندین‌خوار و همه ­جازی بودن تریپس ­ها (Thysanoptera)، میزبان‌های گیاهی که مورد حمله این حشرات واقع می‌شوند بسیار متنوع بوده و برخی از آن­ها نیز از جمله آفات اقتصادی مهم محصولات مختلف زراعی محسوب می­ شوند. به منظور مدیریت تلفیقی این آفات وکاهش تعدد کاربرد حشره ­کش ­های شیمیایی، استفاده ازعوامل بیولوژیک به ویژه قارچ­های بیمارگر حشرات می­ تواند راه­ حلی مهم و امیدبخش به­ شمار آید. در این زمینه اولین گام در استفاده از این عوامل کنترل میکروبی، شناسایی گونه ­ها و سویه ­های بومی است. در این پژوهش، طی سال­های 1403 و 1404 قارچ­های بیمارگر حشرات از برخی تریپس های مرتبط با گیاهان زراعی در شهرستان ایلام جداسازی و شناسایی شدند. در مجموع، هفت گونه قارچی مرتبط با تریپس ­ها شامل Alternaria alternate (Fr.)، Penicillium antarcticum Hocking & McRae، Beauveria bassiana (Bals.Criv.)، Chaetomium elatum Kunze، Aspergillus niger Tiegh و Aspergillus nomius Kurtzman و Fusarium sp. شناسایی شدند. از بین جدایه ­های فوق بیشترین فراوانی مربوط به گونه B. bassiana بود. تمام گونه‌های شناسایی‌شده برای اولین بار به عنوان قارچ‌های همراه با تریپس­ ها در ایران گزارش می­ شوند. این بررسی مقدماتی ضرورت انجام پژوهش‌های بیشتر برای ارزیابی کامل بیماری­زایی این قارچ­ ها را مشخص می­ کند. https://iprj.guilan.ac.ir/article_9752.html مدیریت تغذیه گیاه می‌تواند از طریق تغییر ویژگی‌های فیزیولوژیک و بیوشیمیایی گیاه میزبان بر عملکرد زیستی و پویایی جمعیت حشرات آفت تأثیرگذار باشد. در پژوهش حاضر، اثر منابع مختلف کودی شامل هیومیک‌اسید، ورمی‌کمپوست، کود دامی، نیتروژن و NPK بر ویژگی‌های زیستی و فراسنجه ­های جدول زندگی مینوز برگ گوجه‌فرنگی Tuta absoluta (Meyrick) و همچنین برخی شاخص‌های بیوشیمیایی گیاه گوجه‌فرنگی بررسی شد. نتایج نشان داد که نوع کود مصرفی تأثیر معنی‌داری بر رشد، زنده‌مانی، تولیدمثل و فراسنجه­های جمعیتی T. absoluta داشته است. بیشترین طول دوره لاروی و پیش ‌از بلوغ و کمترین زنده‌مانی مراحل نابالغ در تیمارهای هیومیک‌اسید و ورمی‌کمپوست مشاهده شد. همچنین، کمترین میزان باروری (280 تخم)، نرخ خالص تولیدمثل (R0) (79/35نتاج) و نرخ ذاتی افزایش جمعیت (r) (0/101 بر روز) در تیمار هیومیک اسید ثبت شد، در حالی‌که بیشترین مقادیر این شاخص‌ها در تیمار نیتروژن مشاهده شد (به­ ترتیب 363/03تخم، 217/82نتاج و 0/146بر روز). تیمارهای هیومیک‌اسید و ورمی‌کمپوست موجب افزایش معنی‌دار محتوای کلروفیل، کاروتنوئید، فنل کل و فلاونوئید کل برگ‌های گوجه‌فرنگی شدند و افزایش این شاخص‌های بیوشیمیایی با افزایش طول دوره رشد و کاهش شاخص‌های رشد جمعیت آفت همراه بود. یافته‌های پژوهش حاضر نشان داد که تیمارهای هیومیک‌اسید و ورمی‌کمپوست بیشترین ظرفیت را برای کاهش رشد جمعیت T. absoluta دارند و می‌توانند در مدیریت تلفیقی این آفت مورد توجه قرار گیرند. https://iprj.guilan.ac.ir/article_9753.html در این مطالعه، گونه ­ی Bregmatothrips dimorphus (Priesner, 1919) که از روی علف هرز قیاق (Sorghum halepense) در تنگ حمام شهرستان چوار (استان ایلام) جمع­آوری شده است، برای اولین بار از ایران گزارش می­ شود. ویژگی­ های ریخت‌شناسی و دامنه انتشار جغرافیایی گزارش جدید به همراه کلید شناسایی سه گونه­ شناخته‌شده از جنس Bregmatothrips  در ایران ارائه می ­شود. https://iprj.guilan.ac.ir/article_9798.html کرم ‌خوشه‌خوار ‌انگور،Lobesia botrana ، یکی از مهم‌ترین آفات انگور است. لاروهای این آفت در نسل دوم و سوم با تغذیه از حبه‌های انگور سبب خسارت اقتصادی می‌شوند. پژوهش حاضر به ­منظور معرفی و جایگزینی حشره‌کش‌های جدید و افزایش دامنه حشره‌کش‌های موثر در کنترل آفت در قالب طرح ‌بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در استان‌های مرکزی و فارس انجام شد. تیمارها شامل دو غلظت از حشره ­کش ماترین (1/2و 1/5در‌هزار)، فوزالون (1/5 در‌هزار)، اسپینوساد (0/15در‌هزار) و شاهد بودند. ارزیابی کارایی تیمار‌ها بر اساس نسبت خوشه‌های آلوده به تعداد کل خوشه‌های هر درخت تعیین شد. اثرات سوء حشره‌کش‌های بیان‌شده روی زنبور Trichogramma brassicae و بالتوری‌سبز Chrysoperla carnea با روش متعارف سازمان جهانی کنترل بیولوژیک (IOBC) در آزمایشگاه ارزیابی شد. نتایج نشان داد در تیمار ماترین 1/5در هزار در روز هفتم پس از سم‌‌پاشی، کمترین درصد خسارت خوشه مشاهده شد و از این نظر با سایر تیمارها اختلاف معنی‌دار داشت. درصد خسارت خوشه‌ها برای نسل دوم و سوم در استان مرکزی به‌ترتیب 0/11 و 7/95 درصد و در استان فارس به‌ترتیب 14/7و 8/70 درصد به‌دست آمد. ارزیابی اثرات جانبی حشره‌کش‌های مورد ‌بررسی بر دشمنان طبیعی نشان داد که تیمار ماترین با دز 1/2 در هزار در مقایسه با سایر حشره‌کش‌ها اثرات نامطلوب کمتری داشت. این حشره‌کش برای مراحل تخم، لارو و شفیره زنبور تریکوگراما در رده کم‌خطر و برای افراد بالغ در رده سمیت متوسط قرار گرفت. همچنین اثر آن بر بالتوری سبز کم‌خطر ارزیابی شد. به‌ طور کلی، ماترین با غلظت 1/2 در هزار علیه کرم‌خوشه‌خوار انگور قابل‌توصیه می‌باشد