https://iprj.guilan.ac.ir/ تحقیقات آفات گیاهی fa daily 1 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0330 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0330 https://iprj.guilan.ac.ir/article_9389.html به منظور پرورش انبوه، بهینه و با راندمان بالای شکارگرها، غذای مناسب می­تواند در کاهش هزینه‌های تولید و ویژگی ­های زیستی شکارگرها تأثیر به ­سزایی بگذارد. در این پژوهش، ترکیبات شیمیایی گرده‌های گیاهان مختلف شامل آفتابگردان (Helianthus annuus L.)، گلابی (Pyrus boissieriana L.)، آلبالو (Prunus cerasus L.) و بیدمشک (Salix aegyptica L.) بررسی شد. تأثیر گرده­ های مذکور­ روی ویژگی‌های زیستی و نرخ شکارگری کنه شکارگر Neoseiulus cucumeris (Oudemans) مطالعه شد. آزمایش‌ها در شرایط کنترل‌شده دمایی (2±25 درجه سلسیوس)، رطوبتی (5±60 درصد) و نوری (۱۶:۸ ساعت روشنایی/تاریکی) انجام شد. ترکیبات شیمیایی گرده‌ها با روش‌های کجلدال، سوکسله و HPLCمورد تجزیه قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بین گرده‌های مختلف از نظر ترکیبات غذایی اختلاف معنی‌داری وجود داشت. گرده آفتابگردان دارای بیشترین میزان پروتئین (13/88درصد)، لیپید (4/92 درصد) و قندهای گلوکز، فروکتوز و ساکارز بود، در حالی‌که کمترین مقادیر این ترکیبات در گرده آلبالو مشاهده شد. نتایج جدول زندگی و نرخ شکارگری نشان داد که کنه‌های تغذیه‌شده با گرده آفتابگردان دارای بیشترین باروری (35/55 تخم به‌ازای هر ماده)، نرخ ذاتی افزایش جمعیت (r) برابر با 0/134روز و نرخ شکار خالص (C0) برابر با 354/21 طعمه بودند. در مقابل، گرده گلابی کمترین تأثیر را بر رشد و عملکرد شکارگر داشت. این یافته‌ها نشان می‌دهد که کیفیت تغذیه‌ای گرده‌های گیاهی، به‌ویژه میزان پروتئین و قند، تأثیر قابل‌توجهی بر عملکرد زیستی و کارایی شکارگری کنه N. cucumeris دارد. بنابراین، گرده آفتابگردان می‌تواند به‌عنوان منبع غذایی مناسب در برنامه‌های پرورش انبوه و تقویت جمعیت این شکارگر در کنترل بیولوژیک آفات استفاده شود. https://iprj.guilan.ac.ir/article_9433.html سرخرطومی حنایی خرما، Rhynchophorus ferrugineus Olivier (Col.: Dryophthoridae)، آفت کلیدی درختان خرما است. در شرایط مزعه­ای فرومون تجمعی این آفت به‌ تنهایی جلب‌کنندگی کافی ندارد، لذا از بافت پارانشیم تنه درخت خرما به‌عنوان طعمه گیاهی در کنار فرومون استفاده می‌شود. بنابراین شناسایی یک ترکیب سنتتیک ارزان و پایدار برای جایگزینی طعمه طبیعی ضروری است. برای ارزیابی کارایی اتیل‌استات، سه آزمایش میدانی اجرا شد. ابتدا عملکرد تله‌های حاوی (1) فرومون، (2) اتیل‌استات، (3) فرومون+اتیل‌استات و (4) شاهد (تله بدون طعمه) بررسی شد. درآزمایش دوم، مقادیر مختلف طعمه گیاهی پارانشیم تنه درخت خرما (200، 500و 1500گرم) و سه دز اتیل‌استات (450، 850 و 1630میلی‌گرم در روز) مقایسه شدند. در آزمایش سوم ترجیح حشرات نسبت  به فرومون و اتیل استات، با استفاده از تله‌های جفتی که در فاصله نیم‌ متر از یکدیگر قرار داشتند، بررسی شد. تیمارها شامل جفت تله‌های حاوی (1) اتیل‌استات در هر دو تله، (2) فرومون در هر دو تله، (3) فرومون+اتیل‌استات به‌صورت هم‌زمان در هر دو تله و (4) فرومون در یک تله و اتیل‌استات در تله دیگر بودند. نتایج نشان داد ترکیب فرومون تجمعی با اتیل‌استات عملکردی هم‌افزا ایجاد می‌کند. بین دزهای مختلف اتیل‌استات اختلاف معنی‌داری مشاهده نشد. در مقایسه جفتی تله‌ها، میزان شکار در تله حاوی فرومون به طور معنی‌داری بیشتر از تله حاوی اتیل‌استات بود. این ترجیح نشان می‌دهد که اتیل‌استات حشرات سرخرطومی حنایی خرما را از مسافت‌های دورتر جذب کرده وآن‌ها را به سمت تله‌های فرومونی هدایت می‌کند. اتیل‌استات می‌تواند به‌عنوان کایرومون هم‌افزای سنتتیک کارایی تله‌های فرومونی را افزایش داده و محدودیت‌های عملی برنامه‌های شکار انبوه این آفت را کاهش ‌دهد. https://iprj.guilan.ac.ir/article_9450.html در این مطالعه، تاثیرات محلول‌پاشی هم‌زمان اسید سالیسیلیک (SA) و اسید جاسمونیک (JA) بر ترکیبات فنلی، کلروفیل، کاروتنوئید و میزان آلودگی به مراحل مختلف رشدی مگس میوه زیتون (Bactrocera oleae)  در سه رقم زیتون «آمیگدالیفولیا»، «فیشمی» و «کالاماتا» در باغ ایستگاه تحقیقات زیتون رودبار استان گیلان طی دو سال آزمایشی (۱۴۰۰–۱۴۰۱) بررسی شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل براساس رقم × تیمار × سال اجرا شد. تیمارها شامل اسید جاسمونیک با غلظت‌های 1 و 2 میلی‌گرم بر لیتر در ترکیب با اسید سالیسیلیک 1 و 2 میلی‌مولار به‌همراه شاهد بودند. نمونه‌برداری میوه در مراحل مختلف رشد انجام شد و میزان آلودگی در تخم، سنین مختلف لاروی و شفیره ثبت شد. ترکیب با دز بالاتر دو اسید بیشترین افزایش فنل کل، کلروفیل و کاروتنوئید را در میوه‌های سالم ایجاد کرد. در میوه‌های آلوده نیز این تیمار موجب کاهش معنی‌دار آلودگی در مراحل نابالغ آفت شد. در بین ارقام، رقم «آمیگدالیفولیا» بیشترین پاسخ به تیمارها را نشان داد. افزایش ترکیبات فنلی و آنتی‌اکسیدانی با کاهش آلودگی مگس میوه رابطه معکوس داشت که نشان می‌دهد ارتقای این ویژگی‌های بیوشیمیایی می‌تواند در مقاومت میوه نقش داشته باشد. یافته‌های این پژوهش نشان می­دهد که کاربرد هم‌زمان اسید سالیسیلیک واسید  جاسمونیک  به‌عنوان رویکردی زیست‌سازگار برای ارتقای مقاومت میزبان و مدیریت مگس میوه زیتون در باغ‌های زیتون  موثر است. https://iprj.guilan.ac.ir/article_9462.html طی سال ­های 1404-1403 فون کنه­ های مرتبط با درختان کیوی در استان گیلان، شمال ایران مورد بررسی قرار گرفت. برگ ­های درختان کیوی از باغ ­­های کیوی در مناطق مختلف استان گیلان جمع­ آوری و کنه ­های موجود روی برگ­ ها در آزمایشگاه جداسازی شدند. در این بررسی در مجموع تعداد 22 گونه کنه از سه راسته، 14 خانواده و 21 جنس جمع ­آوری و شناسایی شدند. سه گونه Cunaxoides croceus، Cunaxoides decastroae و Eotetranychus pruni برای اولین بار از استان گیلان و همه گونه ­ها برای اولین بار از باغ ­های کیوی ایران گزارش می­ شوند. فهرست گونه­ های شناسایی‌شده به تفکیک راسته و خانواده به شرح زیر است:Order Trombidiformes, Bdellidae: Cyta latirostris (Hermann); Spinibdella cronini (Baker & Balock); Cunaxidae: Cunaxoides croceus (Koch); Cunaxoides decastroae Den Heyer; Raphignatidae: Raphignatus gracilis (Rack); Stigmaeidae: Cheylostigmaeus guilaniensis Hajizadeh et al.; Tarsonemidae: Polyphagotarsonemus latus (Banks); Tenuipalpidae: Brevipalpus obovatus Donnadieu; Tetranychidae: Eotetranychus pruni (Oudemans); Tetranychus urticae Koch; Trombidiidae: Allothrombium pulvinum Ewing; Order: Mesostigmata, Blattisociidae: Blattisocius tarsalis (Berlese); Lasioseius parberlesei Bhattacharyya; Ologamasidae: Gamasiphis lanceolatus Karg; Parasitidae: Eugamasus berlesei (Willmann, 1935); Trachygamasus ambulacralis (Willmann, 1949); Phytoseiidae: Amblyseius herbicolus Chant; Neoseiulus umbraticus (Chant); Transeius wainsteini (Gomelauri); Phytoseius finitimus Ribaga; Rhodacaridae: Multidentorhodacarus denticulatus (Berlese); Order Sarcoptiformes, Astigmata, Acaridae: Tyrophagus putrescentiae (Schrank). https://iprj.guilan.ac.ir/article_9505.html تحقیق حاضر با هدف ارزیابی تاثیر گرمای حداقلی بر برخی از فعالیت‌های تولیدمثلی شب‌پره هندیPlodia interpunctella (Hübner, 1813)  طراحی شد. حشرات کامل در سنین یک، سه و پنج روزگی به مدت 18 دقیقه در دمای 44 درجه سلسیوس قرار گرفتند. نتایج حاصل بیانگر تاثیر قابل توجه تنش گرمایی بر حشرات نر بود. بیشترین و کمترین میزان زادآوری در حشرات سه روزه تیمارهای شاهد و نرهای تنش‌دیده به‌ترتیب به میزان 144/4و 16 عدد تخم مشاهده شد که بیانگر کاهش حدود 90% در تخمگذاری است. همچنین میزان درصد بارآوری در تیمار شاهد به میزان 2±88 % و کمترین مقدار در تیمار نرهای تنش‌دیده به میزان 12±42% ثبت شد. تیمارهای گرمایی تاثیری بر فراوانی جفتگیری نداشتند، اما بر طول مدت جفتگیری در حشرات سه روزه تاثیرگذار بودند. همچنین تنش گرمایی، کاهش 40 تا 50%  میزان جلب به سمت تله‌های فرمونی در درون تونل باد را نشان داد. به‌طوری‌که در تیمار شاهد و نرهای تنش‌دیده یک روزه درصد جلب به‌ترتیب 3/3±67/96% و 3/3±33/53% بود. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، کاهش همزمان 90% زادآوری و نیز 58% تفریخ تخم در تیمار نرهای تنش‌دیده در مقایسه با شاهد، کاهش 96% نتاج خالص را به همراه داشته است. نتایج حاصله بیانگر آن است که  اعمال تنش حرارتی زیرکشنده بر حشرات کامل شب‌پره هندی می‌تواند علاوه بر ایجاد اختلال در فعالیت‌های تولید مثلی، کاهش نتاج تولیدی را به‌همراه داشته باشد. https://iprj.guilan.ac.ir/article_9508.html زنبور مغزخوار بادام Eurytoma amygdali Enderlein (Hymenoptera: Eurytomidae) یکی از مهم‌ترین آفات درختان بادام در ایران است. این آفت با تغذیه از مغز دانه و ریزش میوه بادام باعث خسارت به این محصول می‌شود. کنترل شیمیایی این آفت به دلیل وجود لارو داخل پوسته سخت میوه در بیشتر طول سال و نیز خروج تدریجی حشرات کامل دشوار و پرهزینه است. بنابراین، نیاز به استفاده از سایر روش­ های کنترل می­ باشد. در این تحقیق برای شناسایی پارازیتوییدهای همراه زنبور مغزخوار بادام و تعیین فراوانی نسبی آن‌ها، میوه ­های ریخته‌شده پای درختان بادام­ اهلی و وحشی، میوه­ های آلوده در طول فصل زراعی و میوه ­های باقیمانده آلوده روی درخت در اواخر فصل زراعی از باغ­ های مختلف استان آذربایجان شرقی در طول سال­های 1403-1401 جمع­ آوری شدند. در آزمایشگاه، میوه­ های آلوده بادام داخل ظروف پلاستیکی استوانه‌ای شکل با دهانه پوشیده با توری ظریف قرار داده و تا خروج پارازیتوییدهای احتمالی نگهداری شدند. در این مطالعه، چهار گونه زنبور پارازیتویید از روی زنبور مغزخوار بادام شامل Gugolzia bademia Doğanlar (Pteromalidae)، Aprostocetus bucculentus (Kostjukov) (Eulophidae)، Eurytoma paramygdali Zerova & Fursov (Eurytomidae)  و Exeristes roborator (Fabricius) (Ichneumonidae) جمع ­آوری و شناسایی شدند. از بین آنها، گونهE. paramygdali  برای نخستین بار برای فون ایران گزارش می­ شود. گونه E. roborator که پیش از این  از ترکیه از روی زنبور مغزخوار بادام گزارش شده بود، برای اولین بار از ایران روی این آفت پرورش داده شد. گونه A. bucculentus با 44/4% فراوانی، بالاترین فراوانی نسبی را بین زنبورهای پارازیتویید این آفت در نمونه ­برداری ­های انجام شده داشت که نشان ­دهنده قابلیت آن در کنترل زیستی زنبور مغزخوار بادام است.  https://iprj.guilan.ac.ir/article_9599.html در مرداد ماه 1404 خسارت یک گونه سن روی تمشک سیاه تجاری بدون خار در شهرستان رشت، استان گیلان مشاهده شد. این گونه به سن­ های خانواده Coreidae (Hemiptera: Heteroptera) تعلق داشته و پس از بررسی و مقایسه با نمونه ­های موجود در کلکسیون حشرات موزه تاریخ طبیعی دانشگاه گیلان به نام Coreus marginatus marginatus (Linnaeus, 1758) شناسایی شد. این حشره به صورت دسته­ جمعی از میوه ­های تمشک سیاه رسیده تغذیه کرده به نحوی که میوه ها حالتی لهیده یافته و در نهایت سبب خشکیدگی آن می­ شوند. این اولین گزارش از خسارت ناشی از سن ذکر شده در تمشک سیاه بدون خار در ایران می­ باشد.