دانشگاه گیلان تحقیقات آفات گیاهی 2322-2409 15 1 2025 05 22 Insecticidal effects of ajwain and cumin essential oils against the rice weevil, Sitophilus oryzae: Fumigant toxicity, antinutritional activity, and effect on biological and population parameters خواص حشره کشی اسانس های زنیان و زیره سبز روی شپشه برنج، Sitophilus oryzae: سمیت تدخینی، فعالیت ضدتغذیه ای و تاثیر در فراسنجه های زیستی و جمعیتی 1 15 8644 10.22124/iprj.2025.29459.1620 FA عسگر عباداللهی گروه علوم گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی مغان، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Journal Article 2025 01 01 The rice weevil, Sitophilus oryzae (L.), is one of the most damaging pests of cereal grains such as rice, wheat, barley, and corn in Iran and many countries worldwide. In the present study, the insecticidal activities of cumin and ajwain essential oils on the rice weevil were assessed. The chemical composition analyses of essential oils showed that β-pinene, cumin aldehyde, cymene, and γ-Terpinenein cumin essential oil and cymene, thymol, γ-Terpinene, and α-pinene in ajwain essential oil were the dominant compounds. The 24-hour LC50 values of cumin and ajwain essential oils were evaluated as 100.89 and 172.48 μl/l, respectively. Treatment of rice weevil adults with LC30 values of cumin and ajwain essential oils (74.28 and 130.31 μl/l, respectively) significantly increased the developmental time of the pest's immature stages. The pre-oviposition period of adults and the total pre-oviposition period significantly increased with the application of essential oils compared to the control group. The fecundity and longevity of male and female adults, along with various population parameters, including the intrinsic rate of increase (r), net reproductive rate (R0), gross reproductive rate (GRR), and finite rate of increase (λ) were diminished upon exposure to the essential oils.. The nutritional indices of the pest including consumption index, relative consumption rate, and relative growth rate also reduced under the influence of LC30 values of cumin and ajwain essential oils. Therefore, cumin and ajwain essential oils are recommended for further research as efficient and eco-friendly natural pesticides to replace hazardous chemical agents in rice weevil management. شپشه برنج، Sitophilus oryzae (L.)، یکی از خطرناک‌ترین آفات دانه های غلاتی مانند برنج، گندم، جو و ذرت در ایران و بسیاری از کشورهای جهان است. در پژوهش حاضر، فعالیت های حشره کشی اسانس های زیره سبز و زنیان روی شپشه برنج بررسی شد. بررسی اجزای شیمیایی اسانس ها نشان داد که بتا-پینن، کومین آلدهید، سایمن و گاما-ترپینن در اسانس زیره سبز و سایمن، تیمول، گاما-ترپینن و آلفا-پینن در اسانس زنیان ترکیبات غالب بودند. مقادیر LC50 24 ساعته اسانس های زیره سبز و زنیان به ترتیب 89/100 و 48/172 میکرولیتر بر لیتر برآورد شد. تیمار حشرات کامل شپشه برنج با مقادیر LC30 اسانس های زیره سبز و زنیان (به ترتیب 28/74 و 31/130 میکرولیتر بر لیتر) باعث افزایش معنی دار طول دوره رشد و نمو پیش از بلوغ آفت شد. دوره پیش از تخمگذاری افراد بالغ و کل دوره پیش از تخمگذاری تحت تاثیر اسانس ها افزایش معنی داری نسبت به گروه شاهد داشت. زادآوری و طول عمر حشرات کامل نر و ماده و همچنین فراسنجه های جمعیتی آفت شامل نرخ ذاتی افزایش جمعیت (r)، نرخ خالص تولید مثل (R0)، نرخ ناخالص تولید مثل (GRR) و نرخ متناهی افزایش جمعیت (λ) تحت تاثیر اسانس ها کاهش یافت. شاخص های تغذیه ای آفت هم شامل شاخص مصرف، نرخ مصرف نسبی و نرخ رشد نسبی تحت تاثیر مقادیر LC30 اسانس های زیره سبز و زنیان کاهش پیدا کرد. بنابراین، اسانس های زیره سبز و زنیان به عنوان آفت کش های طبیعی کارآمد و دوستدار محیط زیست در راستای جایگزینی با ترکیبات شیمیایی خطرناک در مدیریت شپشه برنج برای انجام بررسی‌های تکمیلی پیشنهاد می‌شوند.

https://iprj.guilan.ac.ir/article_8644_888205db1f3e030a7e599e8f417cc156.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات آفات گیاهی 2322-2409 15 1 2025 05 22 Effect of washing treatment on the efficiency of chemical control of olive psyllid in Tehran’s urban green space اثر روش شستشو بر کارایی کنترل شیمیایی پسیل زیتون در فضای سبز شهری تهران 17 30 8747 10.22124/iprj.2025.30006.1630 FA مهران رضایی گروه تولیدات گیاهی و گیاه پزشکی، پژوهشکده کشاورزی، سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران، تهران، ایران سید محمد مرتضوی مرکز تحقیقات، آموزش و مشاوره فضای سبز، شهرداری منطقه 20 تهران، ایران 0009-0001-1553-6559 اسماعیل محقری شربیانی مرکز تحقیقات، آموزش و مشاوره فضای سبز، شهرداری منطقه 20 تهران، ایران محمد علی میرحسینی گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران Journal Article 2025 03 02 The olive psyllid, Euphyllura straminea Loginova, is one of the most important insect pests of the olive trees in Tehran’s urban green spaces. Many chemical control programs for this pest have been unsuccessful. This study investigated how washing treatment affects the efficacy of common chemical pesticides used to control olive psyllid adults and nymphs in Tehran's urban green spaces. The trees underwent a washing process five days prior to the application of insecticides during the initial ten days of June. Following the washing treatment, the white waxy secretions produced by the pest were removed. The treatments consisted of chlorpyrifos (EC 40.8%) 2000 ppm + emulsifiable oil (L 80%) 3000 ppm, acetamiprid (SP 20%) 500 ppm + emulsifiable oil (L 80%) 3000 ppm, Malathion (EC 57%) 2000 ppm + emulsifiable oil (L 80%) 3000 ppm, emulsifiable oil (L 80%) 3000 ppm, and control. The number of individuals was recorded one day before and 3, 7, 14, and 21 days after spraying. The results indicated that pre-treatment tree-washing prior to the application of sprays markedly enhanced the efficacy of the interventions. In the context of nymphal control, the application of a washing treatment to trees resulted in an increase in percent efficiency of 22.10%, 30.48%, 33.43%, and 17.58% on the third day of sampling for the specified treatments, respectively. To attain effective management of the olive psyllid population while adhering to aesthetic standards in urban green spaces, it is advisable to wash the trees prior to the application of insecticides. This practice is intended to improve the efficacy of the chemical treatments and reduce the need for subsequent applications. The application of biocompatible insecticides that are safe for natural enemies is also advised. پسیل زیتون، Euphyllura straminea Loginova، یکی از آفات مهم درختان زیتون در فضای سبز شهری تهران می باشد. بسیاری از برنامه های کنترل شیمیایی این آفت موفقیت آمیز نبوده اند. در این پژوهش اثر شستشوی درختان با آب بر کارایی برخی از حشره کش های رایج برای کنترل مراحل پوره و حشرات کامل پسیل زیتون در فضای سبز شهری تهران بررسی شد. شستشوی درختان پنج روز قبل از محلول پاشی حشره کش ها در دهه ی اول خرداد ماه انجام گرفت. پس از شستشوی درختان، ترشحات مومی سفید رنگ آفت حذف شد. تیمارهای آزمایش شامل کلرپیریفوس (EC 40.8%) دو هزار ppm +روغن امولسیون شونده (L 80%) سه هزارppm، استامی پراید (SP 20%) 500 ppm + روغن امولسیون شونده (L 80%) سه هزارppm، مالاتیون (EC 57%) دو هزار ppm +روغن امولسیون شونده (L 80%) سه هزارppm، روغن امولسیون شونده (L 80%) سه هزار ppm و شاهد بود. نمونه برداری و شمارش افراد یک روز قبل از محلول پاشی و در روزهای 3، 7، 14 و 21 روز پس از محلول پاشی انجام شد. براساس نتایج، شستشوی درختان قبل از سمپاشی اثر چشم گیری در افزایش کارایی تیمارهای مورد بررسی داشت. برای کنترل مرحله پورگی، شستشوی درختان برای تیمارهای بیان‌شده به‌ترتیب موجب افزایش 22/10، 30/48، 33/43 و 17/58درصد کارایی در روز سوم نمونه برداری شد. برای دستیابی به مهار جمعیت آفت پسیل زیتون با در نظر داشتن آستانه زیبایی درختان فضای سبز شهری، شستشوی درختان با آب قبل از محلول پاشی توصیه می شود. این کارباعث افزایش اثربخشی کنترل شیمیایی شده و نیاز به تکرار سمپاشی را کاهش می دهد. همچنین توصیه به مصرف حشره کش های زیست‌سازگار و ایمن برای دشمنان طبیعی می باشد

https://iprj.guilan.ac.ir/article_8747_ffccfe02ee663181b9da8420516dbebe.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات آفات گیاهی 2322-2409 15 1 2025 05 22 Mites of the subfamily Pergamasinae (Mesostigmata: Parasitidae) of Guilan Province with new records and identification key for Iranian species کنه های زیرخانواده (Mesostigmata: Parasitidae) Pergamasinae استان گیلان همراه با گزارش های جدید و کلید شناسایی گونه‌های ایران 31 52 8763 10.22124/iprj.2025.30429.1635 FA محبوبه جواد پور گروه گیاه پزشکی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران جلیل حاجی زاده گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران یعقوب فتحی پور گروه حشره شناسی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Journal Article 2025 04 19 During 2023-2024, fauna of the subfamily Pergasaminae (Mesostigmata: Parasitidae) was investigated in Guilan province, North of Iran. In this study, seven species belonging to five genera were collected and identified. All identified species are new for mite fauna of Guilan Province. The species Anidogamasus celticus (Bhattacharyya), A. wasmanni (Oudemans), Dyoneogamasus speculiger (Athias-Henriot), Holoparasitus tuberculatus Juvara-Bals, Pergamasus (Pergamasus) beklemischevi Sellnick, P. (Thenargamasus) quisquiliarum (G. & R. Canestrini) and Tomeogamasus falculiger (Berlese) are new records for mite’s fauna of Guilan province and Anidogamasus celticus (Bhattacharyya), A. wasmanni (Oudemans), Dyoneogamasus speculiger (Athias-Henriot), Holoparasitus tuberculatus Juvara-Bals, and Pergamasus (Pergamasus) beklemischevi Sellnick for mite’s fauna of Iran. The list of species, collection data, and differential characteristics of newly recorded species for fauna of Iran are provided. Additionally, an identification key to the Iranian species of subfamily Pergasaminae has been compiled. طی سال های 1403-1402 فون کنه های زیرخانواده Pergamasinae (Mesostigmata: Parasitidae) استان گیلان، شمال ایران بررسی شد. در این بررسی هفت گونه از پنج جنس جمع آوری و شناسایی شدند. همه گونه های شناسایی‌شده برای فون کنه های استان گیلان جدید هستند.گونه های Anidogamasus celticus (Bhattacharyya)، A. wasmanni (Oudemans)، Dyoneogamasus speculiger (Athias-Henriot)، Holoparasitus tuberculatus Juvara-Bals، Pergamasus (Pergamasus) beklemischevi Sellnick، P. (Thenargamasus) quisquiliarum (G. & R. Canestrini) و Tomeogamasus falculiger (Berlese) برای فون کنه های استان گیلان و گونه های Anidogamasus celticus (Bhattacharyya)، A. wasmanni (Oudemans)، Dyoneogamasus speculiger (Athias-Henriot)، Holoparasitus tuberculatus Juvara-Bals و Pergamasus (Pergamasus) beklemischevi Sellnick برای فون کنه های ایران جدید هستند. فهرست گونه ها، اطلاعات جمع آوری و ویژگی های افتراقی گونه های جدید برای فون ایران آورده شده است. علاوه بر این، یک کلید شناسایی برای گونه های زیر خانواده Pergamasinae ایران نیز تهیه شده است.

https://iprj.guilan.ac.ir/article_8763_87e5c617f0244d3d19c39dd87af454c7.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات آفات گیاهی 2322-2409 15 1 2025 05 22 Comparison of the infestation level of three orange cultivars by the Mediterranean fruit fly, Ceratitis capitata (Dip.: Tephritidae) مقایسه میزان آلودگی سه رقم پرتقال به مگس میوه مدیترانه‌ای، Ceratitis capitata (Dip.: Tephritidae) 53 63 8807 10.22124/iprj.2025.30404.1634 FA زینب السادات بایگان گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران سید علی اصغر فتحی گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران علی گلی زاده گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران جبراییل رزمجو گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران مهدی حسن پور گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران 0000-0002-5409-428X سیمین امدادی گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده تغذیه و علوم غذایی، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2025 04 17 The Mediterranean fruit fly, Ceratitis capitata (Wiedemann), is a key pest of citrus trees in northern Iran. In this study, the effect of three citrus cultivars (Siavarz, Thomson-Novel, and Blood Orange) on the population abundance and damage of the Mediterranean fruit fly was investigated in an experimental orchard in 2021 and 2022. Furthermore, the host preference of females towards the fruits of three orange cultivars was investigated in the laboratory. Later, the contents of volatile compounds in the fruits of three cultivars were measured. The results of field experiments showed that the number of C. capitata adults per trap, the number of larvae per fruit, and the percentage of infested fruits were lower in Blood Orange compared to Siavarz. The results of host preference experiments showed that the lowest and highest number of oviposition holes and larvae per fruit were observed on Blood Orange and Siavarz, respectively. The fruits of Blood Orange, with more levels of alpha and beta pinenes (0.5%) and linalool (0.4%) compared to the other two cultivars, were more likely to repel C. capitata females from egg-laying. The fruits of Siavers, with lower levels of alpha- and beta-pinene (0.2%) and linalool (0.1%), were more likely to attract C. capitata females for egg-laying. These findings indicate that the concentration of volatile compounds in three orange cultivars affects the host preference of C. capitata. Therefore, identifying cultivars containing volatile organic compounds that repel the Mediterranean fruit fly can be effective in citrus cultivar breeding and pest management programs. مگس میوه مدیترانه‌ای، Ceratitis capitata (Wiedemann)، آفت کلیدی درختان مرکبات در شمال ایران است. در این تحقیق، در باغ آزمایشی تاثیر سه رقم مرکبات (سیاورز، تامسون ناول و خونی) بر فراوانی جمعیت و خسارت مگس میوه مدیترانه‌ای در دو سال 1400 و 1401 بررسی شد. همچنین، در آزمایشگاه ترجیح میزبانی حشرات کامل مگس نسبت به میوه‌های سه رقم پرتقال بررسی شد. در ادامه، مقادیر ترکیبات فرار در میوه‌های سه رقم مورد نظر اندازه‌گیری شد. نتایج آزمایش‌های صحرایی نشان داد که تعداد حشرات کامل مگس میوه به ازای تله، تعداد لارو به ازای میوه، و درصد میوه‌های آلوده در رقم خونی در مقایسه با سیاورز کمتر بود. نتایج آزمایش‌های ترجیح میزبانی نشان داد که کمترین و بیشترین تعداد سوراخ تخم‌گذاری و نیز تعداد لارو به ازای میوه به‌ترتیب روی ارقام خونی و سیاورز مشاهده شد. میوه‌های رقم پرتقال خونی با داشتن مقادیر بالاتر آلفا و بتا پینن‌ (0/5 درصد) و لینالول (0/4 درصد) در مقایسه با دو رقم دیگر، به احتمال دورکنندگی بیشتری برای تخم‌گذاری مگس‌های ماده داشت. میوه‌های رقم سیاورز با مقادیر کمتر آلفا و بتا پینن (0/2 درصد) و لینالول (0/1 درصد) به احتمال جلب‌کنندگی بیشتری برای تخم‌گذاری حشرات کامل مگس داشت. این یافته‌ها نشان می‌دهد غلظت ترکیبات فرار میوه‌های سه رقم مورد مطالعه در ترجیح میزبانی C. capitata تاثیر دارد. بنابراین، شناسایی رقم‌های حاوی ترکیبات آلی فرار دورکننده برای مگس میوه مدیترانه‌ای می‌تواند در برنامه‌های اصلاح ارقام مرکبات و مدیریت آفت موثر باشد.

https://iprj.guilan.ac.ir/article_8807_8adb6c4d01e4b18604669980c01cabb3.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات آفات گیاهی 2322-2409 15 1 2025 05 22 Toxicity and persistence of two insecticides, thiodicarb and indoxacarb against parasitoid wasp, Habrobracon hebetor on cotton plants بررسی سمیت و ماندگاری دو حشره‏ کش تیودیکارب و ایندوکساکارب روی زنبور پارازیتوئید Habrobracon hebetor درگیاه پنبه 65 83 8809 10.22124/iprj.2025.30379.1633 FA احمد جمشید بدخشی گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فاریاب، میمنه، افغانستان 0009-0002-1895-7559 علی افشاری گروه گیاه‏ پزشکی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران محسن یزدانیان گروه گیاه‏ پزشکی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران Journal Article 2025 04 15 In this research, lethal and sublethal toxicity and persistence of the field recommended concentration of two insecticides, thiodicarb and indoxacarb, were investigated against the parasitoid wasp, Habrobracon hebetor (Say) on cotton plants and categorized according to the IOBC standard classes. The results showed that thiodicarb had greater lethal toxicity against adult parasitoid wasp (up to 77.9% mortality) than indoxacarb and was categorized as a harmful insecticide (group 4) based on the “total effect” (mortality+ fecundity reduction). Thiodicarb was also highly toxic to immature stages of parasitoid and reduced egg hatching and survival of larvae by 95.9% and 82.8%, respectively compared to the control. The lethal and sublethal toxicities of indoxacarb were significantly lower than those of thiodicarb, with a maximum mortality of 27.34% and a fertility reduction of 48.7%, and it was classified as ranging from slightly harmful (group 2) to moderately harmful (group 3) insecticide. Thiodicarb residues were more persistent on cotton plants than those of indoxacarb and its “total effect” on the parasitoid was more than 25% for 22 days after spraying. Therefore, it was classified as a “moderately persistent” (group 3) insecticide according to the IOBC standard classes. In contrast, total effects of indoxacarb reached to the harmless level (<25%) 10 days after spraying, and it was classified as a “slightly persistent” (group 2) insecticide. In order to conserve H. hebetor population in cotton fields, it is recommended that thiodicarb be replaced with a less harmful insecticide and to allow at least a 10-day "waiting period" between the application of indoxacarb and the large-scale release of the parasitoid wasp. در این پژوهش، اثرات کشنده و زیرکشنده غلظت‌ توصیه‌شده‌ دو حشره کش تیودیکارب و ایندوکساکارب بر زنبور پارازیتوئید Habrobracon hebetor و نیز طول دوره‌ی ماندگاری آن ها‏ روی بوته های پنبه بررسی و بر اساس دستورالعمل IOBC طبقه‌بندی شد. نتایج نشان داد که تیودیکارب نسبت به ایندوکساکارب، قدرت کشندگی بیشتری علیه حشرات کامل پارازیتوئید داشت (تا 77/9درصد تلفات) و بر اساس شاخص "اثر کل" (کشندگی+ کاهش زادآوری)، به عنوان یک حشره کش مضر (گروه 4) طبقه بندی شد. تیودیکارب همچنین از سمیت شدیدی روی مراحل نابالغ زنبور برخوردار بود و تفریخ تخم ها و زنده مانی لاروها را نسبت به شاهد به‌ترتیب 95/9 و 82/8 درصد کاهش داد. اثرات کشنده و زیرکشنده ایندوکساکارب در مقایسه با تیودیکارب کمتر بود، به‌طوری‌که بیشترین تلفات و کاهش زادآوری ناشی از آن به‌ترتیب 27/34 و 48/7 درصد اندازه گیری شد و در گروه حشره کش های "نسبتاً مضر" تا "کم ضرر" (گروه‌های 2 تا 3) قرار گرفت. تیودیکارب همچنین نسبت به ایندوکساکارب از ماندگاری بیشتری روی بوته های پنبه برخوردار بود، به‌طوری‌که "اثر کل" آن تا 22 روز پس از سمپاشی، از 25 درصد بیشتر بود و بنابراین، در گروه حشره کش های "نیمه پایدار" (گروه 3) طبقه بندی شد. در مقابل، اثر باقی مانده‌های ایندوکساکارب ده روز پس از سمپاشی به سطح بی ضرر رسید و به عنوان یک حشره‌کش "کم دوام" طبقه بندی شد. به منظور حفاظت بهتر از جمعیت زنبور H. hebetor در مزارع پنبه، توصیه می شود که حشره کش تیودیکارب با یک حشره‌کش‌ کم‌خطرتر جایگزین و بین سمپاشی با ایندوکساکارب و رهاسازی زنبور پارازیتوئید، حداقل یک فاصله زمانی 10 روزه به عنوان "دوره انتظار" رعایت شود.

https://iprj.guilan.ac.ir/article_8809_d4f7529bbdd7378474f91625fac53b18.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات آفات گیاهی 2322-2409 15 1 2025 05 22 Sublethal effects of entomopathogenic fungi species, Beauveria bassiana and B. pseudobassiana, on Aphis gossypii تأثیر زیرکشندگی قارچ‌های بیمارگر Beauveria bassiana وB. pseudobassiana روی شته جالیزAphis gossypii 85 96 8825 10.22124/iprj.2025.30580.1637 FA فرشته بازگیر گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران جهانشیر شاکرمی گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران عیدی بازگیر گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران Journal Article 2025 05 04 In the present study, the sublethal effects (LC25) of native strains of two important entomopathogenic fungi (EPF) species, Beauveria bassiana OQ421528 and B. pseudobassiana OQ421529, on the biological attributes of the cotton aphid, Aphis gossypii Glover, were evaluated under laboratory conditions (25±1°C, relative humidity of 65±10%, and a photoperiod of 16:8 h L:D). The LC25 values of B. bassiana and B. pseudobassiana were 9.35×10³ and 4.54×10⁴ conidia ml⁻¹, respectively. The fungal treatments increased development time and reduced survival rate, adult longevity, and fecundity compared to the control. The results indicated that the longest pre-adult development of A. gossypii was 5.62 days in the B. bassiana treatment and in the control treatment was 4.48 days. Exposure to the LC25 of B. bassiana significantly reduced the adult longevity of A. gossypii compared to B. pseudobassiana and control treatments. The intrinsic rate of increase (r) and finite rate of increase (λ) were highest in the control group and lowest in the B. bassiana treatment. Fungal infection contributed to a reduced net reproductive rate (R0) in treated individuals with B. bassiana (18.67 offspring/individual) and B. pseudobassiana (53.12 offspring/individual) compared to the control (77.63 offspring/individual). The results of this study indicated that the tested pathogenic fungi could serve as suitable alternatives in integrated pest management (IPM) programs against A. gossypii and B. bassiana OQ421528 being the most promising pathogenic fungus for further investigation. در مطالعه حاضر، اثرات زیرکشنده‌ (LC25) سویه‌های بومی از دو گونه‌ مهم قارچ‌ بیمارگر (Beauveria bassiana OQ421528 و B. pseudobassiana OQ421529) بر ویژگی‌های زیستی شته جالیز، Aphis gossypii Glover، در شرایط آزمایشگاهی (دمای 1±25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 10±65 درصد و دوره نوری 16:8 ساعت روشنایی: تاریکی) ارزیابی شد. مقادیر LC25 برای B. bassiana و B. pseudobassiana به‌ترتیب 103×9/35 و 104×4/54 کنیدی در میلی‌لیتر بود. تیمارهای قارچی در مقایسه با شاهد موجب افزایش طول دوره رشد و کاهش میزان زنده‌مانی، طول عمر حشرات بالغ و باروری شدند. نتایج نشان داد که طولانی‌ترین دوره رشد مراحل نابالغ در تیمار با B. bassiana، 5/62روز و در تیمار شاهد، 4/48روز بود. طول عمر افراد بالغ شته جالیز زمانی که در معرض غلظت زیرکشنده LC25 قارچ بیمارگر B. bassiana قرار گرفتند، در مقایسه با B. pseudobassiana و شاهد به‌طور معنی‌داری کاهش یافت. نرخ ذاتی افزایش جمعیت (r) و نرخ متناهی افزایش جمعیت (λ) در گروه شاهد بیشترین و در تیمار B. bassiana کمترین بود. آلودگی قارچی موجب کاهش نرخ خالص تولیدمثل (R0) در افراد تیمار شده با B. bassiana (18/67نتاج/فرد) و B. pseudobassiana (53/12نتاج/فرد) در مقایسه با شاهد (77/63نتاج/فرد) شد. نتایج این مطالعه نشان داد که قارچ‌های بیمارگر آزمایش‌شده می‌توانند به عنوان یک جایگزین مناسب در برنامه‌های مدیریت تلفیقی آفات علیه شته جالیز عمل کنند و B. bassiana OQ421528 امیدوارکننده‌ترین قارچ‌ بیمارگر برای بررسی بیشتر است.

https://iprj.guilan.ac.ir/article_8825_c3f8ef7f2e52c5e8529a695aa2c14be4.pdf

دانشگاه گیلان تحقیقات آفات گیاهی 2322-2409 15 1 2025 05 22 Damage report caused by two herbivorous thrips in lime greenhouses in Sari, Mazandaran province گزارش خسارت دو گونه تریپس گیاه خوار در گلخانه‌های لیموترش ساری، استان مازندران 97 101 8690 10.22124/iprj.2025.30043.1631 FA معصومه شایان مهر گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران الهام یوسفی لفورکی گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران آرش بخشی گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده علوم زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران 0000-0001-7671-8156 مجید میراب بالو گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران Journal Article 2025 03 05 The outbreak of thrips infestations in lime tree flowers within newly built greenhouses in Sari, Mazandaran province, has raised significant concerns among local growers. In 2023–2024 a study conducted in one of lime greenhouses in Sari County, two thrips species Thrips hawaiiensis and Frankliniella occidentalis were frequently collected and identified from lime blossoms. Thrips sampling was conducted in multiple phases throughout the study period. In all collected samples, T. hawaiiensis was consistently present in high population densities, whereas F. occidentalis occurred at significantly lower population levels on the lime blossoms. The study examined two lime cultivars: Limeqoat and Persian Lime. While Limeqoat exhibits continuous flowering throughout the year under greenhouse conditions, Persian Lime has a seasonal flowering pattern. Consequently, thrips infestation caused significantly greater damage to Limeqoat due to its year-round floral availability. طغیان تریپس‌های مرتبط با گل‌های درختان لیموترش در گلخانه‌های تازه تأسیس شهرستان ساری در استان مازندران، به یکی از دغدغه‌های مهم پرورش‌دهندگان این محصول تبدیل شده است. طی تحقیقی که در سال‌های 1403-1402 در یکی از این گلخانه‌ها لیمو ترش در شهرستان ساری صورت گرفت، نمونه‌های متعددی از دو گونه تریپس‌ به نام‌های Thrips hawaiiensis و Frankliniella occidentalis از گل‌های لیموترش جمع‌آوری و شناسایی شد. نمونه برداری از تریپس ها در چند مرحله انجام شد. در همه نمونه های جمعآوری شده گونه T. hawaiiensis با جمعیت بالا و گونه F. occidentalis با جمعیت کمتر روی گل های لیموترش مشاهده شد. در این بررسی درختان لیموترش از دو رقم لایم‌کوات و پرشین‌لایم بودند. رقم لایم‌کوات در گلخانه در طول سال گل دهی دارد، اما پرشین‌لایم تنها در برخی ماه‌های سال گل می‌دهد. به همین دلیل تریپس‌ها به رقم لایم‌کوات که در تمام طول سال گل دهی دارد، خسارت بیشتری وارد کردند.

https://iprj.guilan.ac.ir/article_8690_d6905863c69a17db91cfc42659e99e92.pdf