دانشگاه گیلان تحقیقات آفات گیاهی 2538-6123 16 1 2026 05 22 Sublethal effects of Alpha-Cypermethrin and integration of Emamectin benzoate with Acetamiprid on biological parameters of Encarsia formosa اثرات زیرکشندگی حشره کش های آلفاسایپرمترین و تلفیق امامکتین بنزوات با استامی پراید بر فراسنجه های زیستی زنبور پارازیتوئید Encarsia formosa 49 65 9690 10.22124/iprj.2026.33432.1685 FA نازی رشادت گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران فریبا مهرخو گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران شهرام آرمیده گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران مریم فروزان مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان‌غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران Journal Article 2026 05 02 Chemical insecticides are widely used to control of Trialeurodes vaporariorum, which may have sublethal effects on its dominant parasitoid, Encarsia formosa. In this study, the sublethal effects (LC25) of alpha-cypermethrin and integration of emamectin benzoate with acetamiprid were evaluated on the population and reproductive parameters of E. formosa. The sublethal studies were conducted using the leaf-dipping method of tomato leaves containing parasitized third-instar nymphs of greenhouse whitefly (coincides with pupa stage of parasitoid), into sublethal concentrations of the insecticides. Life table data were analyzed based on the age–stage, two-sex life table. The results showed that the highest and lowest, female longevity, reproduction period and fertility were on control (5.16±0.19 d; 4.63±0.27 d, and 17.95±1.34 eggs) and alpha-cypermethrin (2.25±0.19 d; 1.29±0.13, and 2.00±0.27 eggs) treatments, respectively. Also, adult females of F1 parasitoid that exposed to sublethal concentration of alpha-cypermethrin had a delayed entry into the adult pre-oviposition and total pre-oviposition period compared to emamectin benzoate + acetamiprid. The results obtained from population growth parameters (R0, r, and λ) showed that the lowest rate of aforementioned parameters were related to alpha-cypermethrin treatment (1.31±0.24 offspring/female/day; 0.0147 day-1, and 1.01±0.01 day-1, respectively). The overall results showed that, alpha-cypermethrin had stronger sublethal effects on E. formosa compared to emamectin benzoate + acetamiprid which need to be used with more caution in integrated pest management programs of the greenhouse whitefly. حشره‌کش‌های شیمیایی برای کنترل سفیدبالک گلخانه، Trialeurodes vaporariorum به طور گسترده استفاده می‌شوندکه ممکن است اثرات زیرکشنده‌ای بر زنبور پارازیتوئید غالب آن، Encarsia formosa ، داشته باشند. در این مطالعه، اثرات زیرکشنده (LC25) حشره‌کش های آلفاسایپرمترین و تلفیق امامکتین بنزوات با استامی‌پراید بر فراسنجه‌های جمعیتی و تولیدمثلی E. formosa بررسی شد. بررسی‌های زیرکشندگی با روش فروبردن برگ‌های گوجه‌فرنگی حاوی پوره‌های سن سوم پارازیت‌شده سفیدبالک گلخانه (مصادف با مرحله شفیرگی زنبور) درون غلظت‌های زیرکشنده حشره کش ها انجام شد. داده‌های جدول زندگی بر اساس جدول زندگی دو جنسی سن- مرحله نشوونمایی تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بیشترین و کمترین طول عمر حشرات کامل ماده، طول دوره تخم‌ریزی و باروری به‌ترتیب مربوط به تیمارهای شاهد (0/19 ±5/16 روز، 0/27±4/63 روز و 1/34±17/95تخم) و آلفاسایپرمترین بود (0/19 ±2/25 روز، 0/13±1/29 روز و 0/27±2/00 تخم). همچنین حشرات کامل ماده مربوط به نسل اول (F1) زنبور پارازیتوئیدکه تحت تاثیر غلظت زیرکشنده آلفاسایپرمترین فرار گرفته بودند، با تاخیر وارد مراحل دوره پیش از تخم‌ریزی و کل دوره پیش از تخم‌ریزی بیشتری نسبت به تیمار امامکتین بنزوات+ استامی‌پراید شدند. نتایج به‌دست‌آمده از فراسنجه‌های رشد جمعیت (R₀، r و λ) نشان داد که کمترین میزان فراسنجههای مذکور مربوط به حشره‌کش آلفاسایپرمترین (به‌ترتیب 0/24±1/31 نتاج/ماده/روز، 0101/0 ±0/0147 بر روز و 0/01 ±1/01 بر روز) بود. در مجموع نتایج این تحقیق نشان داد آلفاسایپرمترین اثرات زیرکشنده شدیدتری بر E. formosa نسبت به امامکتین+ بنزوات داشت که استفاده از آن در برنامه‌های مدیریت تلفیقی سفیدبالک گلخانه نیازمند احتیاط بیشتری است.

https://iprj.guilan.ac.ir/article_9690_291b3a5ccddb332d3ae3b514220a127a.pdf