دانشگاه گیلان تحقیقات آفات گیاهی 2538-6123 16 1 2026 05 22 Effect of different durations of UV-C radiation on the life table parameters of the Tetranychus urticae تاثیر زمان‌های مختلف پرتودهی اشعه‌ فرا بنفش (UV-C) بر پراسنجه‌های جدول زندگی کنه تارتن دو لکه‌ای Tetranychus urticae Kotch (Acari: Tetranychidae) 33 48 9658 10.22124/iprj.2026.33396.1684 FA برفین پرو گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران فریبا مهرخو گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران مریم فروزان مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان‌غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران Journal Article 2026 04 28 The two-spotted spider mite, <em>Tetranychus urticae</em> Koch, causes significant economic damage to over 150 plant species. Given the adverse effects of synthetic acaricides and the increasing incidence of pesticide resistance in mite populations, eco-friendly control strategies such as irradiation have gained prominence. In the present study, the effect of UV-C radiation on population parameters of the two-spotted spider mite was investigated under laboratory conditions [25 ± 3°C, 65 ± 5% RH, and a 16:8 L:D photoperiod (dark:light)]. The observations were made at intervals of 0, 4, 8, 12, and 16 minutes on eggs of the same age of this pest. Increasing the duration of irradiation reduced the lifespan of adult female mites from 22.25 to 19.38 days. The fecundity rate decreased from 39.00 to 17.31 eggs, and the ovipositional period was reduced from 14.35 to 8.72 days. The intrinsic rate of increase in the control and 16 min irradiation with a significant decrease was 0.201±0.005 and 0.098±0.010 per day, respectively. The lowest and highest net reproductive rate values (R<sub>0</sub>​) were 5.62 and 26.81 eggs/per female at 16 minutes of irradiation and control, respectively. Therefore, population growth decreased with increasing irradiation duration compared to the control. These results demonstrate the inhibitory effects of UV-C radiation on the biological and demographic performance of <em>T. urticae</em>. کنه تارتن دو لکه­ ای <em>Tetranychus urticae</em> Koch، به بیش از 150 گونه گیاهی خسارت اقتصادی وارد می ­کند. با توجه به اثرات نامطلوب استفاده از کنه کش­ ها و ایجاد مقاومت در کنه ­های گیاهی، روش ­های کنترل سازگار با محیط زیست مانند پرتودهی، که یکی از روش ­های سازگار با محیط زیست می ­باشد مورد توجه قرار گرفته است. در پژوهش حاضر، اثر اشعه UV-C روی پراسنجه ­های جمعیتی کنه تارتن دو لکه ­ای<em> </em>در شرایط آزمایشگاهی [دمای °C 25±3، رطوبت نسبی 5±65 درصد و دوره نوری 16:8 ساعت (تاریکی: روشنایی)] در زمان­ های صفر، 4، 8، 12 و 16 دقیقه روی تخم­ های هم­سن این آفت مورد بررسی قرار گرفت. افزایش مدت زمان پرتودهی، موجب کاهش طول عمر کنه بالغ ماده از 22/25 به 19/38روز شد. میزان باروری از 39 به 17/31تخم و طول دوره تخمگذاری از 14/35به 8/72 روز کاهش یافت. نرخ ذاتی افزایش جمعیت در شاهد و 16 دقیقه پرتودهی با یک کاهش معنی‌داری به‌ترتیب 005/0±0/201 و 010/0±0/098 در روز بود. کم­ترین و بیش­ترین مقدار نرخ خالص تولید­مثل (<em>R</em><sub>0</sub>) به‌ترتیب در زمان­ 16 دقیقه پرتو­دهی و شاهد، 5/62 و 26/81 تخم به ازای هر ماده بود. بنابراین، رشد جمعیت با افزایش مدت زمان پرتودهی نسبت به شاهد کاهش یافت. نتایج به­ دست‌آمده نشان­ دهنده اثرات منفی پرتو­دهی اشعه فرا­بنفش روی پراسنجه ­های رشدی و رشد جمعیتی کنه تارتن می ­باشد.  پراسنجه های رشد جمعیت جدول زندگی کنترل غیر شیمیایی کنه تارتن دو لکه ای https://iprj.guilan.ac.ir/article_9658_1d0ee8b699ae7ef6ca840b7d166241d3.pdf