دانشگاه گیلان تحقیقات آفات گیاهی 2322-2409 13 2 2023 08 23 Effect of Nanoformulation on toxicity of some herbal extracts against two-spotted spider mite Tetranychus urticae and Silverleaf whitefly Bemisia tabaci تأثیر نانوفرمولاسیون بر سمیت عصاره‌ آبی برخی گیاهان علیه کنه‌ تارتن دولکه‌ای Tetranychus urticae و سفیدبالک پنبه Bemisia tabaci 67 80 7087 10.22124/iprj.2023.25221.1531 FA فریده عرج پور گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران رویا عزیزی نثار گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران امین صدارتیان جهرمی گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران مجتبی قانع جهرمی گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Journal Article 2023 08 10 The present study was designed to evaluate the lethal effects of aqueous extracts and nanoformulations of <em>Rosmarinus officinalis </em>L., <em>Lavandula angustifolia </em>Mill., <em>Eucalyptus globulus</em> Labill. and <em>Artemisia dracunculus</em> L. on <em>Tetranychus urticae</em> Koch (female and male adults) and <em>Cuminum cyminum</em> L. and <em>Coriandrum sativum</em> L. on <em>Bemisia tabaci</em> (Gennadius) (first and third instar) under laboratory conditions at 25 ± 2 ºC, 60% RH, and 16:8 h. photoperiod using contact toxicity method. Among aqueous and formulated extracts rosemary (LC₅₀ = 3227 ppm) and tarragon (LC₅₀ = 1454 ppm) had the highest toxicity against adult mites, respectively. Aqueous and formulated extracts of cumin also showed the highest toxicity with LC₅₀ of 9639 and 6748 ppm on the first instar and 11670 and 9937 ppm on the third instar of <em>B. tabaci</em>, respectively. The first instar of <em>B. tabaci</em> showed more sensitivity to aqueous and formulated extracts than third ones. Based on the results of high-performance liquid chromatography (HPLC), Salcillic acid for rosemary (21.68%), lavender (33.90%) and coriander (9.9%), and quercetin for eucalyptus (76.62%), tarragon (23.49%) and cumin (15.68%) had the highest amount of chemical compounds. Our findings show the reliable toxicity of plant extracts and will facilitate the use of plant products in integrated pest management programs under greenhouse conditions. پژوهش حاضر، با هدف ارزیابی اثرات کشندگی عصاره‌های آبی و نانوفرمولاسیون‌های‌ گیاهان رزماری<em>Rosmarinus officinalis </em>L. ، اسطوخودوس <em>Lavandula angustifolia </em>Mill.، اکالیپتوس <em>Eucalyptus globulus</em> Labill. و ترخون <em>Artemisia dracunculus </em>L. روی کنه‌ تارتن دولکه‌ای <em>Tetranychus urticae </em>Koch (کنه‌های بالغ نر و ماده) و زیره‌ سبز <em>Cuminum cyminum </em>L. و گشنیز <em>Coriandrum sativum </em>L. روی سفیدبالک پنبه <em>Bemisia tabaci </em>(Gennadius) (پوره‌ سن اول و سوم) در شرایط آزمایشگاهی با دمای 2 ± 25 درجه‌ سلسیوس، رطوبت نسبی 5 ± 65 درصد، دوره روشنایی 16 ساعت و به روش سمیت تماسی انجام پذیرفت. در میان عصاره‌های آبی، عصار‌ه‌ رزماری (3227 = LC₅₀پی‌پی ام) و از میان عصاره‌های فرموله شده، نانوفرمولاسیون‌ ترخون (1454 = LC₅₀پی‌پی ام) بیش‌ترین میزان سمیت را علیه کنه‌های بالغ داشتند. عصار‌ه‌ آبی و فرموله شده‌ زیره‌ سبز نیز به‌ترتیب با LC₅₀محاسبه شده9639 و 6748 پی‌پی‌ام روی پوره‌های سن اول و 11670 و 9937 پی‌پی‌ام روی پوره‌های سن سوم، بیش‌ترین میزان سمیت را از خود نشان دادند. پوره‌های سن اول سفیدبالک نسبت به پوره‌های سن سوم، حساسیت بیش‌تری نسبت به عصاره‌های آبی و فرموله شده از خود نشان دادند. بر اساس نتایج کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC)، ترکیب سالیسیک اسید برای گیاهان رزماری (68/21%)، اسطوخودوس (90/33%) و گشنیز (90/9%) و کوئرستین برای اکالیپتوس (62/76%)، ترخون (49/23%) و زیره‌سبز (68/15%) بیش‌ترین درصد را داشتند. نتایج حاصل از این مطالعه نشان می‌دهد که عصاره‌های گیاهی به صورت تماسی دارای اثر کنترلی مطلوبی روی آفات گلخانه‌ای مذکور می‌باشند وکمک شایانی به استفاده از فرآورده‌های گیاهی در برنامه‌های مدیریت تلفیقی این آفات در شرایط گلخانه خواهد نمود. https://iprj.guilan.ac.ir/article_7087_35f612ae439c76701607f1808a1093a0.pdf