دانشگاه گیلان تحقیقات آفات گیاهی 2538-6123 11 1 2021 05 22 Fumigant toxicity of three essential oils on Phthorimaea operculella (Zeller) and their impacts on parasitism of Trichogramma brassicae (Bezdenko) سمیت تدخینی سه اسانس گیاهی روی Phthorimaea operculella (Zeller) و تأثیر آن روی درصد پارازیتیسم زنبور Trichogramma brassicae (Bezdenko) 71 85 4846 10.22124/iprj.2021.4846 FA مینا جعفری گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده‌ علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران هوشنگ رفیعی دستجردی گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده‌ علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران قدیر نوری قنبلانی گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده‌ علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران علی اصغر فتحی گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده‌ علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران مهدی حسن پور گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده‌ علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران عسگر عباداللهی گروه علوم گیاهی، دانشکده‌ کشاورزی و منابع طبیعی مغان،‌ دانشگاه محقق اردبیلی، ‌اردبیل، ایران Journal Article 2021 06 13 In the present study, the lethal and sublethal effects of essential oils of marjoram, basil, and mint were evaluated on <em>P. operculella</em>. Also, the parasitism percentage of <em>T. brassicae</em> was assessed on the eggs of <em>P. operculella</em> treated with sublethal concentration (LC₃₀) of these essential oils under laboratory conditions. The gas chromatography-mass spectroscopy analysis indicated that carvacrol (26.02%), estragole (62.27%), and carvotanacetone (57.47%) were the major constituents of the studied essential oils, respectively. Based on the LC₅₀ values of marjoram, basil, and mint essential oils (3.59, 2.53, and 2.37 µl/liter air, respectively), the mint essential oil had the highest fumigant toxicity on the eggs of <em>P. operculella</em> compared to other essential oils. The LC₃₀ values of essential oils (2.61, 1.20, and 1.81 µl/liter air, respectively) were used to evaluate the sublethal effects. The sublethal concentrations of essential oils significantly affected the parameters of <em>P. operculella</em>. The shortest and longest total pre-oviposition period (TPOP) were observed on control (19.60 days) and <em>O. basilicum </em>essential oil (22.19 days). The values estimated for intrinsic rate of increase (<em>r</em>) in the control and marjoram, basil, and mint essential oils were 0.19, 0.11, 0.12, 0.10 day, respectively. Also, the parasitism rate of <em>T. brassicae</em> was recorded on control (81.11%) followed by basil essential oil (64.44%). These results suggested simultaneous usage of essential oils and parasitic wasps as a reliable option for sustainable managementofpotato tuber worm in the storage facilities. در پژوهش حاضر، اثرات کشندگی و زیرکشندگی اسانس­های گیاهان مرزنجوش، ریحان و نعناع روی بید سیب­زمینی (<em>P. operculella</em>) مورد مطالعه قرار گرفت. درصد پارازیتیسم زنبور پارازیتوئید <em>T. brassicae</em> روی تخم­های بید سیب­زمینی تیمار شده با غلظت زیرکشنده اسانس­ها هم در شرایط آزمایشگاهی بررسی شد. تجزیه اجزای شیمیایی اسانس­ها توسط گاز کروماتوگرافی- طیف­سنج جرمی نشان داد که کارواکرول (02/26 درصد)، استراگول (27/62 درصد) و کاروتاناستون (47/57 درصد) به ترتیب ترکیبات اصلی اسانس­های مذکور می­باشند. بر اساس مقادیر LC₅₀ برای اسانس­های مرزنجوش، ریحان و نعناع (به ترتیب 59/3 ، 53/2 و 37/2 میکرولیتر بر لیتر هوا)، اسانس نعناع بالاترین مقدار سمیت را در مقایسه با سایر اسانس­های گیاهی برای تخم بید سیب­زمینی داشت. غلظت کشنده 30 درصد (LC₃₀) اسانس­های گیاهی (به ترتیب 61/2، 20/1و 81/1میکرولیتر بر لیتر هوا) برای بررسی اثرات زیرکشندگی استفاده شدند. غلظت زیرکشنده اسانس­های گیاهی به طور معنی­داری روی پارامترهای زیست بید سیب­زمینی تأثیر گذاشت. کوتاه­ترین و طولانی­ترین طول دوره پیش از تخمگذاری کل (TPOP) به ترتیب در تیمار شاهد (60/19 روز) و اسانس ریحان (19/22 روز) مشاهده شد. مقادیر نرخ ذاتی افزایش جمعیت (<em>r</em>) در تیمارهای شاهد و اسانس­های گیاه مرزنجوش، ریحان و نعناع به ترتیب 19/0، 11/0 و 12/0 و 10/0 بر روز بود. هم­چنین، بیشترین درصد پارازیتیسم زنبور پارازیتوئید تریکوگراما روی بید سیب­زمینی بعد از تیمار شاهد (11/81 درصد) در اسانس گیاهی ریحان (44/64 درصد) ثبت شد. نتایج نشان می­دهد که کاربرد همزمان زنبور پارازیتوئید و اسانس­های گیاهی گزینه مناسبی برای مدیریت جمعیت بید سیب­زمینی در انبارها می­باشد. https://iprj.guilan.ac.ir/article_4846_cdf579e7dea59db1dcb95eb8c868e964.pdf